Długa lista formalności przed ślubem. Co trzeba zrobić i czego nie przegapić?

Zebraliśmy to w poradnik, który pozwoli wam przejść przez przygotowania bez nerwów i niepotrzebnych kursów „na ostatnią chwilę”.

Ślub kościelny a konkordatowy. Te pojęcia nie zawsze znaczą to samo

W praktyce większość par, mówiąc „ślub kościelny”, ma na myśli ślub konkordatowy, czyli taki, który wywołuje skutki również w polskim prawie. Po ceremonii ksiądz przekazuje dokumenty do urzędu stanu cywilnego i małżeństwo zostaje zarejestrowane.

W ścisłym znaczeniu „ślub kościelny bez skutków cywilnych” dotyczy sytuacji, gdy para jest już małżeństwem w świetle prawa (np. po ślubie cywilnym), a dopiero później zawiera sakrament w kościele. Takie przypadki się zdarzają, ale są mniej typowe.

Warto od razu ustalić z parafią, o który wariant chodzi, bo od tego zależą dokumenty z urzędu.

Kto może zawrzeć ślub konkordatowy

Wymogi „kościelne” i „cywilne” idą tu równolegle.

Od strony prawa państwowego, aby zawrzeć małżeństwo (także konkordatowe), trzeba spełniać podstawowe warunki: pełnoletność, brak innego małżeństwa, brak bliskiego pokrewieństwa (linia prosta, rodzeństwo) oraz brak powinowactwa w linii prostej.

Od strony kościelnej najczęściej wymaga się, aby narzeczeni byli ochrzczeni, po bierzmowaniu i gotowi do przyjęcia sakramentu. Szczegóły zawsze ustala się w parafii, bo praktyka bywa różna.

Pierwszy krok: rezerwacja terminu i wybór parafii

Termin ślubu rezerwuje się zwykle w kancelarii lub zakrystii kościoła, w którym ma odbyć się ceremonia. W wielu miejscach można to zrobić dość wcześnie – nawet wtedy, gdy macie już salę i chcecie „zaklepać” godzinę.

Kluczowa sprawa, o której wiele par dowiaduje się dopiero po fakcie: waszą „parafią” w sensie prawa kanonicznego jest najczęściej ta, gdzie aktualnie mieszkacie, a nie ta z rodzinnych stron. Zwykle liczy się stałe zamieszkanie (w praktyce parafie często proszą o to, by narzeczeni mieszkali na terenie parafii przez określony czas). Jeśli wybieracie kościół poza waszą parafią, formalności mogą się wydłużyć.

Ślub w piątek lub w tygodniu. Czy to możliwe?

Coraz więcej parafii dopuszcza śluby nie tylko w soboty. Wciąż jednak bywają miejsca, gdzie piątek jako dzień pokutny budzi opór. Jeśli myślicie o ślubie w piątek albo w dzień powszedni, najrozsądniej jest najpierw porozmawiać z księdzem w wybranej parafii, a dopiero potem dopinać resztę usług.

Dokumenty do ślubu konkordatowego. Co jest zwykle potrzebne

Poniżej zestaw najczęściej wymaganych dokumentów i spraw do załatwienia. Najważniejsza zasada: potwierdźcie listę w swojej parafii, bo praktyka bywa różna.

Zaświadczenie z urzędu stanu cywilnego

To dokument o braku przeciwwskazań do zawarcia małżeństwa. Jest ważny przez określony czas, dlatego nie opłaca się robić go „rok wcześniej”. Zwykle urząd wymaga dokumentów tożsamości, a za wydanie zaświadczenia pobierana jest opłata.

To jeden z najczęstszych błędów par: albo przychodzą zbyt wcześnie i dokument traci ważność, albo za późno i zaczyna się stres.

Metryka chrztu i bierzmowania

Z parafii chrztu pobiera się aktualne świadectwo chrztu (z adnotacjami). Jeśli bierzmowanie było w innej parafii i nie ma o nim wpisu przy chrzcie, potrzebne będzie oddzielne potwierdzenie.

W wielu miejscach dokumenty wydawane są „od ręki” w godzinach kancelarii, ale zdarzają się parafie, które proszą o wcześniejszy kontakt.

Nauki przedmałżeńskie i poradnia życia rodzinnego

To obowiązkowy punkt w większości przypadków. Forma bywa różna: cykl spotkań w tygodniu, weekendowy kurs albo rekolekcje wyjazdowe. Zwykle otrzymujecie zaświadczenie, które dołączacie do protokołu.

Do tego dochodzi poradnia życia rodzinnego – często są to spotkania dotyczące przygotowania do życia w małżeństwie i metod planowania rodziny. Liczba spotkań zależy od miejsca.

Zapowiedzi

Po spisaniu protokołu parafia ogłasza zapowiedzi. Jeśli ślub bierzecie poza swoją parafią, trzeba dopilnować, żeby zapowiedzi pojawiły się także w parafiach narzeczonych – i żebyście odebrali potwierdzenie ich wygłoszenia.

Licencja i sublicencja. Co to zmienia w praktyce?

Jeżeli bierzecie ślub poza swoją parafią, może pojawić się temat licencji. I tu ważna rzecz: w praktyce spotyka się dwa „warianty” dokumentu, które mają różny skutek organizacyjny.

Gdy formalności prowadzi parafia, w której bierzecie ślub – jest wam po prostu wygodniej, bo protokół i większość spraw załatwiacie na miejscu.

Gdy formalności prowadzi wasza parafia, a kościół „docelowy” tylko udziela ślubu – będziecie jeździć między parafiami i pilnować przekazywania dokumentów.

Nazewnictwo i procedury potrafią się różnić, więc najlepiej poprosić księdza o proste wyjaśnienie: „gdzie spisujemy protokół i kto wysyła dokumenty do USC”.

Protokół przedślubny. Czego się spodziewać

Protokół to rozmowa i formularz, który ksiądz wypełnia na podstawie waszych dokumentów i odpowiedzi. Są tam pytania o dane, o waszą sytuację (czy jesteście wolni, czy nie ma przeszkód), ale też kwestie związane z wiarą i waszym przygotowaniem do małżeństwa.

To nie egzamin. Najgorsze, co możecie zrobić, to przyjść bez kompletu dokumentów i liczyć, że „jakoś pójdzie”.

Spowiedź przedślubna. Jedna czy dwie?

W wielu parafiach praktykuje się dwie spowiedzi przed ślubem: po zapowiedziach i tuż przed uroczystością. Zdarza się jednak, że ksiądz ustala inną liczbę spowiedzi w zależności od sytuacji. Warto to ustalić przy protokole, żeby potem nie było nerwowego szukania konfesjonału „dzień przed”.

Świadkowie. Kto może nim być, a o co i tak zapytają

Zwykle wymagane są dwie osoby pełnoletnie, z dokumentem tożsamości w dniu ślubu. Kościół nie narzuca „płci” świadków, natomiast w praktyce liczy się to, by byli w stanie poświadczyć fakt złożenia przysięgi. Szczegółowe podejście może zależeć od parafii, więc jeśli macie nietypową sytuację, lepiej omówić to wcześniej.

Opłaty. Co znaczy „co łaska” w praktyce

Kościół nie ma jednej ogólnopolskiej „cennikowej” stawki, dlatego kwoty potrafią się różnić. Najczęściej osobno pojawiają się: ofiara dla parafii, organista, kościelny. Do tego dochodzą koszty cywilne (opłata w USC) oraz ewentualne koszty rekolekcji wyjazdowych.

Najprościej: zapytajcie wprost w kancelarii, jakie są zwyczajowe opłaty w danym kościele i co obejmują, żeby uniknąć nieporozumień.

„Mam rozwód cywilny po ślubie konkordatowym”. Dlaczego to blokuje kolejny ślub kościelny

To temat, który bywa najbardziej niezrozumiały, więc wprost i bez zawiłości:

Jeśli ktoś miał ślub kościelny (konkordatowy) i później dostał rozwód cywilny, to dla państwa jest wolny.

Ale dla Kościoła nadal jest w ważnym małżeństwie, dopóki kościelny sąd nie stwierdzi nieważności tamtego małżeństwa (potocznie mówi się „unieważnienie”, choć Kościół nie „unieważnia”, tylko orzeka, że sakrament od początku był nieważny z określonych przyczyn).

Dlatego nie działa „obejście” w stylu: „wezmę ślub jednostronny z osobą niewierzącą”. Jeśli w świetle Kościoła wciąż jesteś w małżeństwie, nie możesz zawrzeć kolejnego – nawet jeśli druga osoba jest niewierząca. Najpierw musi być rozstrzygnięta sprawa poprzedniego małżeństwa w trybunale kościelnym.

Ślub mieszany, czyli gdy jedno z was jest niewierzące albo innego wyznania

Kościół przewiduje rozwiązania dla małżeństw mieszanych, ale wymagają one dodatkowych zgód i oświadczeń. Zwykle osoba wierząca składa zapewnienie, że chce zachować wiarę i będzie starała się wychować dzieci w Kościele. Procedury są różne w zależności od sytuacji (inna religia, brak wiary, apostazja), dlatego tu naprawdę nie ma sensu opierać się na „opowieściach znajomych” – decyzje zapadają lokalnie, po rozmowie z księdzem.

Po ślubie. Kiedy będziecie „w papierach” jako małżeństwo

Po ślubie konkordatowym ksiądz ma obowiązek przekazać dokumenty do USC w określonym terminie. Na tej podstawie urząd rejestruje małżeństwo. Jeśli potrzebujecie odpisu aktu małżeństwa, zwykle odbiera się go w USC po pewnym czasie od ceremonii.

Checklista na koniec. Najprostszy plan działania

• Rezerwujecie termin w kościele.
• Ustalacie, gdzie spisujecie protokół i czy potrzebna będzie licencja.
• Robicie nauki przedmałżeńskie i poradnię życia rodzinnego.
• Zamawiacie metryki chrztu i bierzmowania.
• Idziecie do USC po zaświadczenie o braku przeciwwskazań.
• Spisujecie protokół, ruszają zapowiedzi, ustalacie spowiedź.
• Tydzień przed – dopinacie kwestie świadków i dokumentów, które parafia chce „na ostatnią prostą”.