Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Rzeszowie apeluje do mieszkańców, właścicieli terenów zielonych, zarządców dróg i lasów oraz samorządów o szczególną czujność. Wczesne wykrycie owada ma kluczowe znaczenie, ponieważ pozwala ograniczyć ryzyko jego dalszego rozprzestrzeniania.
Co to jest opiętek jesionowiec?
Opiętek jesionowiec, czyli Agrilus planipennis, jest chrząszczem atakującym przede wszystkim jesiony. Zaliczany jest do priorytetowych agrofagów kwarantannowych, co oznacza, że w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej podlega obowiązkowi zwalczania.
Jesiony rosną w lasach, parkach, ogrodach i przy drogach. Są cenione nie tylko jako element krajobrazu. Ich twarde i elastyczne drewno wykorzystuje się m.in. w przemyśle meblarskim.
Jeszcze w 2025 roku służby informowały, że opiętek jesionowiec nie został stwierdzony w Polsce. Obecnie zagrożenie wzrosło jednak ze względu na wykrycie owada w pobliżu naszego kraju.
Jak wygląda groźny chrząszcz?
Dorosły opiętek jesionowiec ma wydłużone ciało i osiąga zwykle od około 8,5 do 14 milimetrów długości. Jego charakterystyczną cechą jest niebiesko-zielone lub szmaragdowe ubarwienie z wyraźnym, metalicznym połyskiem.
Sam dorosły owad uszkadza liście, jednak największe szkody powodują larwy, których na pierwszy rzut oka nie widać. Rozwijają się one pod korą drzewa i tam drążą długie, kręte korytarze.
Jak opiętek niszczy jesiony?
Po wylęgu larwy wgryzają się pod korę i żerują w kambium oraz bielu, czyli tkankach odpowiedzialnych za transport wody i substancji odżywczych. Tworzą serpentynowate chodniki wypełnione brązowymi trocinami i odchodami. Wraz ze wzrostem larw korytarze stają się coraz szersze.
Uszkodzenie tkanek przewodzących sprawia, że drzewo stopniowo traci możliwość prawidłowego odżywiania korony. Początkowo liście żółkną i opadają, później zasychają gałęzie, a ostatecznie cały jesion może obumrzeć.
Szkodnik jest szczególnie niebezpieczny również dlatego, że przez długi czas może pozostawać niezauważony. Wyraźne objawy pojawiają się często dopiero wtedy, gdy liczba larw pod korą jest już duża, a drzewo poważnie osłabione.
Jak rozpoznać zaatakowane drzewo?
Jednym z pierwszych sygnałów może być przerzedzanie i zamieranie korony. Niepokój powinny wzbudzić również żółknące liście, zasychające gałęzie oraz pękająca kora.
Bardzo charakterystycznym śladem są otwory wylotowe dorosłych chrząszczy. Mają one kształt poziomo ułożonej litery „D” i około 3-4 milimetrów szerokości. Po zdjęciu fragmentu kory można natomiast dostrzec wijące się chodniki larwalne.
Służby prowadzą monitoring jesionów, wykorzystując m.in. specjalne pułapki wabiące dorosłe chrząszcze. Inspektorzy proszą, aby nie dotykać ani nie usuwać takich urządzeń zawieszonych na drzewach.
Może przemieszczać się wraz z drewnem
Dorosłe chrząszcze mogą przelatywać lokalnie na odległość przekraczającą kilometr. Znacznie większe zagrożenie wiąże się jednak z działalnością człowieka. Opiętek może być przewożony wraz z sadzonkami, drewnem i innymi produktami drzewnymi pochodzącymi z zaatakowanych drzew.
Właśnie dlatego tak ważne są kontrole materiału szkółkarskiego i drewna oraz szybkie zgłaszanie podejrzanych objawów.
Co zrobić po zauważeniu niepokojących śladów?
Mieszkańcy nie powinni samodzielnie przewozić podejrzanego drewna ani owadów. W przypadku zauważenia otworów w kształcie litery „D”, zamierania korony, pękającej kory lub krętych chodników pod jej powierzchnią należy powiadomić Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Rzeszowie albo najbliższy oddział PIORiN.
Służby podkreślają, że szybka reakcja mieszkańców może pomóc w wykryciu pierwszych ognisk szkodnika i ochronie jesionów rosnących w lasach, parkach oraz przy drogach.
Komentarze (0)