We wtorek, 1 września, uczniowie wrócą do szkolnych ławek. Tym razem rozpoczęcie roku szkolnego nie będzie jednak tylko zmianą daty w kalendarzu. W życie wchodzi pierwszy duży etap Reformy26. Kompas Jutra, przygotowanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Reforma będzie wdrażana stopniowo. Od września 2026 roku nowa podstawa programowa obejmie wszystkie dzieci w wychowaniu przedszkolnym oraz uczniów klas I i IV szkół podstawowych. Kolejne roczniki będą przechodziły na nowe zasady w następnych latach.
Nowa podstawa programowa od 1 września 2026
Największa zmiana dotyczy sposobu nauczania. Ministerstwo zapowiada odejście od modelu nastawionego przede wszystkim na zapamiętywanie dużej liczby informacji na rzecz większego nacisku na umiejętności praktyczne, pracę zespołową, rozwiązywanie problemów i łączenie wiedzy z różnych dziedzin.
Od 1 września 2026 roku według nowej podstawy będą uczyć się uczniowie klas I i IV szkół podstawowych. Pozostałe klasy pozostają na razie przy dotychczasowych programach. Reforma będzie obejmowała je sukcesywnie w następnych latach.
Zmiany obejmą również przedszkola. Nowa podstawa wychowania przedszkolnego zacznie obowiązywać od razu wszystkie dzieci uczęszczające do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych oraz innych form wychowania przedszkolnego.
Pierwszoklasiści i czwartoklasiści dostaną nowe podręczniki
Zmiana podstawy oznacza również nowe książki. Jako pierwsi z nowych podręczników będą korzystać uczniowie klas I i IV szkół podstawowych.
W kolejnych latach nowe podręczniki będą trafiały do następnych roczników wraz z rozszerzaniem reformy.
Dla rodziców oznacza to przede wszystkim konieczność zwracania uwagi na to, według której podstawy programowej uczy się dziecko. Przez kilka lat w jednej szkole równolegle będą bowiem funkcjonować klasy realizujące stary i nowy program.
Przyroda wraca, ale w zupełnie nowej formule
Jednym z najbardziej widocznych elementów reformy będzie nowa przyroda.
Docelowo przedmiot będzie realizowany w klasach IV-VI szkoły podstawowej i połączy zagadnienia z biologii, geografii, chemii i fizyki. Zamiast poznawania poszczególnych dziedzin w oderwaniu od siebie uczniowie mają analizować zjawiska jako całość.
MEN zakłada również zdecydowanie bardziej praktyczny charakter lekcji - eksperymenty, obserwacje terenowe, własne badania uczniów czy wyciąganie wniosków na podstawie doświadczeń. Docelowy wymiar to trzy godziny przyrody tygodniowo, przy czym część zajęć ma odbywać się w co najmniej dwugodzinnych blokach.
Ponieważ reforma jest wprowadzana rocznikami, we wrześniu 2026 roku według nowego programu rozpocznie naukę przede wszystkim klasa IV. Nowe rozwiązania będą następnie obejmowały kolejne klasy.
Koniec techniki w dotychczasowej formie. Będą zajęcia praktyczno-techniczne
Zmienia się również technika. Zastąpią ją zajęcia praktyczno-techniczne.
Docelowo będą odbywać się w klasach IV-VI po dwie godziny tygodniowo. Uczniowie mają przede wszystkim wykonywać własne projekty, uczyć się korzystania z narzędzi, planowania pracy, współpracy oraz rozwiązywania praktycznych problemów.
MEN chce, aby zajęcia były prowadzone w dwugodzinnych blokach, dzięki czemu uczeń będzie miał czas nie tylko rozpocząć projekt, ale też rzeczywiście nad nim popracować.
To także spore wyzwanie organizacyjne dla szkół, bo bardziej praktyczne zajęcia wymagają odpowiednio wyposażonych pracowni. Rząd zapowiedział program „Pracownie Kompas Jutra”, w ramach którego środki mają zostać przeznaczone na doposażenie szkół m.in. do prowadzenia przyrody i zajęć praktyczno-technicznych.
Edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa
To jedna ze zmian, która może najbardziej zainteresować rodziców.
Edukacja zdrowotna pojawiła się w szkołach już w roku szkolnym 2025/2026, ale była przedmiotem nieobowiązkowym. Od 1 września 2026 roku stanie się obowiązkowa.
W szkołach podstawowych będzie realizowana w klasach IV-VIII w wymiarze jednej godziny tygodniowo. W szkołach ponadpodstawowych będzie prowadzona przez dwa lata - dyrektor zdecyduje, które dwa spośród pierwszych trzech roczników będą ją realizowały.
Program obejmuje m.in. zdrowie fizyczne i psychiczne, odżywianie, aktywność fizyczną, bezpieczeństwo, higienę cyfrową, profilaktykę uzależnień, zdrowie społeczne i pierwszą pomoc.
Zdrowie seksualne osobno. Rodzic może zrezygnować
Ważne jest jednak rozróżnienie dwóch przedmiotów.
Obowiązkowa będzie edukacja zdrowotna, natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego zostały wydzielone do osobnych, nieobowiązkowych zajęć pod nazwą „edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne”.
W klasach IV-VI przewidziano po jednej godzinie takich zajęć w całym roku szkolnym, a w klasach VII-VIII po dwie godziny. W szkołach ponadpodstawowych będą to trzy godziny rocznie w klasach, w których realizowana jest edukacja zdrowotna.
Przed rozpoczęciem tych zajęć szkoła ma zorganizować spotkanie informacyjne dla rodziców uczniów niepełnoletnich i uczniów pełnoletnich.
Rodzic będzie mógł pisemnie zrezygnować z udziału niepełnoletniego dziecka w zajęciach dotyczących zdrowia seksualnego. Pełnoletni uczeń będzie mógł zrobić to sam.
Nie oznacza to jednak możliwości wypisania dziecka z całej edukacji zdrowotnej - jej zasadnicza część od września będzie obowiązkowa.
Prace domowe od września także po nowemu
Zmiany pojawiają się również w kwestii, która od kilku lat wywołuje spore emocje - prac domowych.
24 sierpnia w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Edukacji dotyczące oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Większość nowych przepisów zacznie obowiązywać właśnie 1 września 2026 roku.
W klasach IV-VIII pisemne i praktyczno-techniczne prace domowe nadal mają charakter nieobowiązkowy, ale zmieniają się zasady ich traktowania. Nauczyciel ma sprawdzić wykonaną pracę i przekazać uczniowi informację na jej temat.
Co więcej, systematyczność wykonywania takich zadań będzie mogła mieć znaczenie przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej. Nowe przepisy modyfikują więc rozwiązania obowiązujące dotychczas.
Zmieni się także ocena zachowania
Od września zmienią się również zasady brane pod uwagę przy wystawianiu śródrocznej i rocznej oceny zachowania.
Wśród ocenianych obszarów znajdą się m.in. wywiązywanie się z obowiązków ucznia, okazywanie szacunku innym, odpowiedzialność za własny rozwój, dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie, przestrzeganie norm społecznych, współpraca z innymi czy postawa patriotyczna.
Zmiana ma sprawić, że ocena zachowania będzie w większym stopniu odnosiła się do konkretnych postaw i umiejętności ucznia.
Więcej godzin dla pierwszoklasistów
Nowe ramowe plany nauczania przewidują również zwiększenie tygodniowego wymiaru obowiązkowych zajęć edukacji wczesnoszkolnej.
W klasie I liczba godzin wzrośnie z 20 do 21 godzin tygodniowo. Zmiana ma umożliwić realizację nowej podstawy programowej.
Z czasem nowe ramowe plany będą obejmowały kolejne roczniki.
Dyrektor szkoły dostanie większą swobodę
Reforma zwiększa również liczbę godzin pozostających do dyspozycji dyrektora szkoły - z czterech do sześciu.
Godziny te będzie można wykorzystywać m.in. na zajęcia rozwijające kompetencje językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe uczniów. Ma to pozwolić szkołom lepiej dostosować ofertę do potrzeb konkretnej społeczności.
W praktyce oznacza to, że dwie szkoły mogą w przyszłości w nieco inny sposób wykorzystać możliwości wynikające z nowych przepisów.
Mniej pamięciówki, więcej praktyki i pracy w grupach?
Tak przynajmniej zakłada Ministerstwo Edukacji.
Reforma ma kłaść większy nacisk na doświadczenia edukacyjne, praktyczne wykorzystanie wiedzy, krytyczne myślenie, pracę zespołową oraz łączenie zagadnień z różnych przedmiotów.
MEN wskazuje również na większą rolę informacji zwrotnej, higieny cyfrowej, świadomego korzystania ze sztucznej inteligencji oraz rozwijania kompetencji społecznych uczniów.
Dla części rodziców może to być kierunek oczekiwany od dawna - szczególnie jeśli przełoży się na więcej zajęć praktycznych, a mniej mechanicznego zapamiętywania materiału.
Z drugiej strony nowe przedmioty, większa liczba godzin i jednoczesne funkcjonowanie dwóch różnych podstaw programowych mogą oznaczać trudniejszy okres organizacyjny dla szkół oraz nauczycieli. Kluczowe będzie więc to, jak założenia reformy zadziałają w codziennej praktyce.
Tydzień projektowy już w tym roku, ale jeszcze nie wszędzie
Jednym z elementów Reformy26 jest również tzw. tydzień projektowy.
W roku szkolnym 2026/2027 jego organizacja będzie jeszcze dobrowolna. Dyrektor szkoły może zdecydować, że uczniowie klas IV-VIII przez określony czas będą pracowali nad interdyscyplinarnymi projektami.
Obowiązkowe wprowadzanie tygodnia projektowego rozpocznie się od roku szkolnego 2027/2028 i będzie stopniowo obejmowało kolejne klasy.
Bezpieczeństwo, internet i sztuczna inteligencja wysoko na liście MEN
Ministerstwo wskazało także najważniejsze kierunki polityki oświatowej na rok szkolny 2026/2027.
Wśród nich znalazły się m.in. edukacja zdrowotna, profilaktyka przemocy rówieśniczej, przeciwdziałanie uzależnieniom behawioralnym, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, higiena cyfrowa oraz odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji.
Większy nacisk ma być również kładziony na bezpieczeństwo i przygotowanie uczniów do właściwego zachowania w sytuacjach zagrożenia.
Kiedy ferie 2027? Podkarpackie w pierwszym terminie
Rodzice mogą już również zaznaczyć najważniejsze daty w kalendarzu roku szkolnego 2026/2027.
Rok szkolny rozpoczyna się 1 września 2026 roku, a zimowa przerwa świąteczna potrwa od 23 do 31 grudnia.
Uczniowie z województwa podkarpackiego ferie zimowe będą mieli w pierwszym terminie - od 18 do 31 stycznia 2027 roku. Razem z Podkarpaciem odpoczywać będą m.in. uczniowie z województw podlaskiego, dolnośląskiego, łódzkiego, śląskiego i opolskiego.
Zakończenie zajęć dydaktyczno-wychowawczych zaplanowano na 25 czerwca 2027 roku, a wakacje rozpoczną się dzień później.
Rok szkolny 2026/2027 będzie początkiem większej reformy
1 września nie oznacza jednoczesnej rewolucji we wszystkich klasach. Reforma została rozłożona na kilka lat.
Największe zmiany programowe we wrześniu 2026 roku odczują przedszkolaki oraz uczniowie klas I i IV szkół podstawowych. Edukacja zdrowotna obejmie natomiast znacznie szerszą grupę uczniów - klasy IV-VIII podstawówek oraz wybrane roczniki szkół ponadpodstawowych.
Kolejny duży etap nastąpi we wrześniu 2027 roku, kiedy nowa podstawa programowa zacznie być wdrażana także w pierwszych klasach szkół ponadpodstawowych.
Dla rodziców najważniejsza rada przed rozpoczęciem roku jest więc prosta: warto dokładnie zapoznać się z informacjami przekazywanymi przez konkretną szkołę. W roku szkolnym 2026/2027 zakres zmian będzie zależał nie tylko od wieku dziecka, ale w części przypadków również od decyzji organizacyjnych podejmowanych przez dyrektora.
Komentarze (0)