Czarnobyl - w nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni atomowej, który doprowadził do skażenia części terytoriów Ukrainy i Białorusi. Ale substancje radioaktywne dotarły znacznie dalej. Także nad Skandynawię i Europę Środkową, w tym Polskę. Zresztą na początku informacje o tym co wydarzyło się w Czarnobylu były owiane tajemnicą, w końcu zbliżało się ważne w bloku socjalistycznym święto 1 maja. Tymczasem radioaktywna chmura kierowała się w stronę Polski.

Rzeszowska tajemnica zimnej wojny. Poznaj dom skrywający tajny schron atomowy [ZDJĘCIA, WIDEO, MAPA]

Według oficjalnych informacji, bezpośrednio w wyniku katastrofy czarnobylskiej i w trakcie akcji ratowniczej zginęło 31 osób. Z badań prowadzonych na całym świecie wynika, że 600 tysięcy ludzi narażonych zostało na podwyższoną dawkę promieniowania, równoważną dwóm zdjęciom rentgenowskim. Na 4 tysiące oszacowano zaś liczbę zgonów z powodu nowotworów, jakie rozwinęły się u osób silnie napromieniowanych.

28 kwietnia w Mikołajkach zarejestrowano aktywność promieniotwórczą w powietrzu ponad pół miliona razy większą niż normalnie - przypomina Polska Agencja Prasowa. Podjęto decyzję o podaniu płynu Lugola dzieciom i młodzieży w jedenastu województwach północno-wschodnich, nad którymi przeszła radioaktywna. 29 kwietnia akcja została rozszerzona na cały kraj. W jej wyniku płyn Lugola przyjęło 18,5 mln ludzi, w tym ponad 95 proc. dzieci i młodzieży. ZSRR nie mogło już trzymać w tajemnicy faktu wybuchu w elektrowni. 28 kwietnia BBC poinformowało o katastrofie w Czarnobylu.

Choć decyzja o szybkim podaniu płynu Logola najmłodszym była słuszna, tak władze PRL potem wprowadziły politykę dezinformacyjną. Sugerowano niewielką skalę skażenia. Nie zamknięto szkół, nie zalecono niewypuszczania dzieci z domów, zamykania okien, dokładnego mycia owoców i warzyw, zbyt długiego przebywania na powietrzu. Odstąpiono też od polewania ulic wodą. Rządzący zachęcali do pierwszomajowych pochodów!

Na filmie doskonale widać w których momentach między 26 kwietnia a 9 maja chmura znajdowała się nad Polską i Podkarpaciem. Jakie macie wspomnienia z tamtych dni?

Koniec

Profesor Andrzej Strupczewski z Narodowego Centrum Badań Jądrowych zapewnia, że Polacy w ciągu roku po awarii w Czarnobylu otrzymali znikome dawki promieniowania. Trzykrotnie wyższe dostali Bułgarzy, porównywalne z nami Szwajcarzy i Włosi. Jakie jest zatem najbardziej skażone miejsce w Polsce po tej katastrofie?

Znacznemu skażeniu uległy okolice Opola.

- Nazwano to anomalią opolską.

- wskazywała w Dzienniku Polskim profesor Maria Wacławek z Katedry Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego.

Kiedy w tym rejonie przepływała kulminacyjna promieniotwórcza fala, spadł deszcz. Badacze podkreślają też, że chmura została "zatrzymana" przez Sudety. Skażenie w niektórych rejonach Opolszczyzny było ponad sto razy większe od średniego w Polsce. Na szczęście nie ma to przełożenia na wyższą zachorowalność na nowotwory.

Skażenie terytorium Polski cezem-137

Grafika: czarnobyl1986.info

Tereny obecnego województwa podkarpackiego należą do grupy miejsc o niskim skażeniu.

Miasto-widmo

Teraz Prypeć to wymarłe miasto. Po wybuchu z okolic Czarnobyla wysiedlono 120 tysięcy osób. W miejscu tym utworzono strefę wykluczenia, która obejmuje blisko 2577 km kw. Zajmuje północne rejony obwodu kijowskiego i żytomierskiego do granicy z Białorusią. Choć wciąż obowiązuje tam zakaz osiedlania się ludzi, to żyją tam "samosioły" - osoby, które powróciły do domów po wysiedleniu. Z kolei Prypeć jest też miejscem chętnie odwiedzanym przez turystów.

WYBUCH W CZARNOBYLU MINUTA PO MINUCIE - według portalu energetyka24.pl:

25 kwietnia 1986 – w Czarnobylu trwają przygotowania do testów awaryjnego zasilania reaktora. Celem badań było ustalenie, jak długo – po wyłączeniu jednostki – reaktor może sam zaspokajać potrzeby energetyczne własnych systemów.

25 kwietnia, godz. 9:00 – zgodnie z planem moc reaktora jest stopniowo obniżana do poziomu 50%. Jednakże procedurę przerywa komunikat z dyspozytorni mocy w Kijowie – ta domaga się opóźnienia eksperymentu z uwagi na problemy techniczne innej elektrowni.

23:04 – Dyspozytornia udziela zgodę na odłączenie reaktora.

26 kwietnia, godz. 0:01 – Pracę rozpoczyna nocna zmiana, której szefem jest Aleksander Akimow.

Około 1:00 – Ksenon, który nagromadził się w reaktorze podczas jego pracy na niskiej mocy powoduje tzw. zatrucie ksenonowe. Po odłączeniu regulacji moc reaktora spada nagle do zaledwie 30 MW, czyli poziomu dwudziestokrotnie niższego niż ten, na którym miał być przeprowadzany eksperyment. Załoga nie jest świadoma sytuacji.

1:05 – Diatłow lekceważy zalecenia swojego zespołu i podejmuje decyzję o kontynuacji eksperymentu.

1:16 – Woda chłodzi rdzeń reaktora, ale i obniża jego moc, gdyż – w stanie ciekłym - pochłania neutrony lepiej niż para. Operatorzy testu podejmują zatem decyzję o dalszym wysunięciu prętów kontrolnych. Eksperyment nie zostaje przerwany.

1:20 – Reaktor w Czarnobylu jest skrajnie niestabilny.

1:23:40 – Akimow wciska przycisk AZ-5, który uruchamia procedurę wygaszania reaktora poprzez całkowite wysunięcie prętów kontrolnych.

1:23:43 – W ciągu zaledwie trzech sekund moc reaktora wzrasta do 530 MW.

1:23:48 – Dochodzi do pierwszej eksplozji w reaktorze. Kilkanaście sekund pochodzi dochodzi do drugiego wybuchu. Wtedy też zniszczony zostaje budynek czwartego bloku elektrowni oraz uwalnia do atmosfery izotopy promieniotwórcze.

Pierwsi strażacy rozpoczynają akcję gaśniczą około 1:28. Około 2:30 ugaszony zostaje dach, a o 5 rano pożar na zewnątrz bloku.

Płyn Lugola (1)

Radioaktywna chmura unosiła się nad Polską! Co zostało po katastrofie w elektrowni w Czarnobylu? [WIDEO, ZDJĘCIA]