Podstawą prawną są przepisy ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o referendum lokalnym.
Jak wybierany jest starosta?
Starosta nie jest wybierany w wyborach bezpośrednich przez mieszkańców. W przeciwieństwie do wójta, burmistrza czy prezydenta miasta, starostę wybiera rada powiatu.
Po wyborach samorządowych radni powiatu wybierają ze swojego grona starostę w głosowaniu tajnym. Do wyboru potrzebna jest bezwzględna większość głosów ustawowego składu rady powiatu.
Po wyborze starosta proponuje skład zarządu powiatu, a rada powiatu zatwierdza go również w głosowaniu. Starosta stoi na czele zarządu powiatu i reprezentuje powiat na zewnątrz.
W powiecie kolbuszowskim funkcję tę pełni Józef Kardyś.
Kto może odwołać starostę?
Starostę może odwołać wyłącznie rada powiatu.
Procedura wygląda następująco:
- wniosek o odwołanie starosty musi być złożony przez co najmniej 1/4 ustawowego składu rady powiatu,
- głosowanie odbywa się w trybie tajnym,
- do odwołania potrzebna jest większość co najmniej 3/5 ustawowego składu rady powiatu.
To oznacza, że sama krytyka w przestrzeni publicznej nie wystarczy - konieczne jest formalne działanie radnych i odpowiednia liczba głosów.
Jeżeli rada powiatu odwoła starostę, automatycznie odwołany zostaje cały zarząd powiatu.
Odwołanie z powodu nieudzielenia wotum zaufania lub absolutorium
Istnieje również druga ścieżka.
Rada powiatu co roku głosuje nad:
- raportem o stanie powiatu (wotum zaufania),
- absolutorium z wykonania budżetu.
W przypadku nieudzielenia absolutorium zarządowi powiatu rada może podjąć uchwałę o jego odwołaniu. Wymagana jest wówczas bezwzględna większość ustawowego składu rady w głosowaniu tajnym.
Czy możliwe jest referendum w sprawie odwołania starosty?
Tu sprawa jest kluczowa: mieszkańcy nie mogą w referendum odwołać samego starosty.
Ponieważ starosta nie jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców, referendum odwoławcze nie dotyczy jego osoby.
Możliwe jest natomiast referendum w sprawie odwołania rady powiatu.
Referendum w sprawie odwołania rady powiatu
Zgodnie z ustawą o referendum lokalnym, mieszkańcy mogą zainicjować referendum w sprawie odwołania rady powiatu przed upływem kadencji.
Procedura wygląda tak:
- Tworzony jest komitet referendalny.
- Komitet musi zebrać podpisy co najmniej 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców powiatu.
- Wniosek składany jest do komisarza wyborczego.
Po spełnieniu wymogów formalnych wyznaczany jest termin referendum.
Aby referendum było ważne, musi w nim wziąć udział co najmniej 3/5 liczby wyborców, którzy uczestniczyli w wyborze rady powiatu w ostatnich wyborach samorządowych.
Jeśli referendum jest ważne i większość głosujących opowie się za odwołaniem rady, jej mandat wygasa. Wtedy przeprowadzane są przedterminowe wybory do rady powiatu.
Dopiero nowo wybrana rada wybiera nowego starostę.
Co oznacza to w praktyce?
Odwołanie starosty jest możliwe, ale wyłącznie przez radę powiatu i przy spełnieniu określonych progów głosowania.
Mieszkańcy nie mają narzędzia do bezpośredniego odwołania starosty. Mogą natomiast próbować doprowadzić do odwołania całej rady powiatu w drodze referendum.
W praktyce jest to procedura wymagająca - zarówno pod względem formalnym, jak i frekwencyjnym. Wysoki próg ważności referendum sprawia, że wiele takich inicjatyw w Polsce kończy się nieważnością z powodu zbyt niskiej frekwencji.
Debata publiczna to jedno, a procedury prawne to drugie. W przypadku samorządu przepisy są precyzyjne - i to one ostatecznie decydują o tym, czy zmiana władzy jest możliwa i w jakim trybie.
Komentarze (0)