Ich dochody zależą m.in. od wielkości parafii, liczby wiernych, pełnionej funkcji oraz dodatkowych zajęć. Sprawdzamy, jak wygląda sytuacja i ile mogą otrzymywać księża na Podkarpaciu.
Temat finansów Kościoła regularnie wraca w debacie publicznej. Szczególnie dużo pytań pojawia się wokół tzw. "kopert" - podczas kolędy, ślubów, chrztów czy pogrzebów.
Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana. Ksiądz pracujący w parafii nie otrzymuje klasycznej pensji z jednym przelewem każdego miesiąca. Jego dochody składają się z kilku źródeł, a pomiędzy małą parafią wiejską a dużą parafią miejską mogą występować bardzo duże różnice.
Czy ksiądz ma pensję? Nie taką jak pracownik etatowy
Księża parafialni nie mają jednej ustalonej pensji obowiązującej w całym kraju. Na ich sytuację finansową wpływają m.in.:
- ofiary składane przy okazji posług religijnych,
- intencje mszalne,
- ofiary kolędowe,
- wynagrodzenie za nauczanie religii,
- funkcje pełnione w parafii.
Wysokość dochodów zależy także od tego, czy ksiądz jest proboszczem, wikarym czy np. rezydentem.
Proboszcz dużej parafii może dysponować większymi wpływami niż wikary rozpoczynający pracę duszpasterską w małej miejscowości.
Kolęda. Ile zostaje księdzu z wizyty duszpasterskiej?
Jednym z najbardziej kojarzonych źródeł dochodu księży jest kolęda, czyli wizyta duszpasterska w domach wiernych.
Kwoty przekazywane podczas kolędy są bardzo różne. W jednej rodzinie może być to kilkadziesiąt złotych, w innej kilkaset, a część osób nie składa żadnej ofiary.
Nie ma jednej ogólnopolskiej stawki.
Ciekawy przykład przejrzystości finansowej można znaleźć w opublikowanym rozliczeniu jednej z parafii w Polsce. W 2024 roku wskazano tam, że po odliczeniach na cele diecezjalne oraz podziale pomiędzy parafię i księży, z kolędy proboszcz otrzymał 11 841 zł, a wikary 5920,50 zł w skali roku.
To pokazuje, że nawet stosunkowo duża suma zebrana podczas kolędy nie oznacza, że całość trafia bezpośrednio do kieszeni jednego księdza.
Ślub, pogrzeb, chrzest. Ile kosztują kościelne uroczystości?
Kolejnym tematem budzącym emocje są ofiary składane przy okazji sakramentów i uroczystości.
Formalnie nie są to "cenniki", ale dobrowolne ofiary. W praktyce wiele parafii podaje sugerowane kwoty.
Przykładowo w jednej z parafii, która opublikowała szczegółowe rozliczenia, wskazano sugerowane ofiary:
- pogrzeb - 2000 zł (1000 zł dla księży i 1000 zł dla pracowników),
- ślub - 1100 zł (600 zł dla księży i 500 zł dla pracowników),
- chrzest - 200 zł (100 zł dla księży i 100 zł dla pracowników).
To jednak przykład jednej parafii, a nie ogólnopolska norma. W Polsce wysokość takich ofiar może znacząco różnić się w zależności od regionu i parafii.
Na Podkarpaciu, gdzie wiele parafii ma silne więzi lokalne, często funkcjonuje zasada "co łaska" - czyli wierni przekazują ofiarę według własnych możliwości.
Intencje mszalne. Małe kwoty, które tworzą większą sumę
Jednym ze stałych źródeł dochodu księży są także intencje mszalne.
Wierni zamawiają Msze:
- za zmarłych,
- w rocznice,
- z okazji jubileuszy,
- w intencji zdrowia czy powodzenia.
W wielu parafiach można zobaczyć regularnie publikowane wykazy intencji mszalnych. Przykładowo parafie w Rzeszowie publikują tygodniowe zestawienia zamówionych Mszy świętych.
Nie oznacza to jednak, że każda wpłacona kwota trafia bezpośrednio do księdza. Zasady podziału zależą od regulacji diecezjalnych i parafialnych.
Ile może zarobić proboszcz, a ile wikary?
Podanie jednej kwoty jest bardzo trudne.
Według dostępnych zestawień i analiz dochody księży mogą bardzo różnić się w zależności od miejsca pracy.
Przykład opublikowanego rozliczenia parafii pokazuje:
Proboszcz w 2024 roku:
- przychody z intencji, iura stolae (ofiary za posługi), wypominek, kolędy i innych źródeł: około 87 tys. zł rocznie,
- po odliczeniu podatków, składek i świadczeń: około 70 tys. zł rocznie, czyli średnio około 5800 zł miesięcznie.
Wikary:
- przychody: około 37 tys. zł rocznie,
- po odliczeniach: około 24 tys. zł rocznie, czyli około 2000 zł miesięcznie.
Trzeba jednak pamiętać, że to przykład konkretnej parafii, a nie średnia dla całej Polski.
W większych parafiach miejskich kwoty mogą być wyższe, szczególnie gdy ksiądz dodatkowo uczy religii lub pełni inne funkcje.
Katecheza w szkole. Dodatkowe źródło dochodu
Część księży pracuje także jako nauczyciele religii.
W takim przypadku otrzymują wynagrodzenie na zasadach podobnych do innych nauczycieli - zależnie od kwalifikacji, stopnia awansu i wymiaru godzin.
Diecezja rzeszowska posiada specjalny wydział katechetyczny zajmujący się organizacją nauczania religii w szkołach na terenie diecezji.
Dla części duchownych pensja z katechezy jest ważnym elementem ich miesięcznych dochodów.
Nie tylko dochody. Parafia ma też koszty
W dyskusji o finansach księży często pomija się drugą stronę - koszty utrzymania parafii.
Z zebranych pieniędzy finansowane są m.in.:
- remonty kościołów,
- ogrzewanie i energia,
- wynagrodzenia pracowników,
- utrzymanie cmentarzy,
- bieżące funkcjonowanie parafii.
W przywoływanym rozliczeniu parafialnym wskazano, że koszty wynagrodzeń pracowników, składek i innych zobowiązań mogą stanowić znaczącą część budżetu parafii.
Jak wygląda sytuacja na Podkarpaciu?
Podkarpacie należy do regionów, gdzie Kościół katolicki nadal odgrywa dużą rolę społeczną. W wielu miejscowościach parafia pozostaje ważnym centrum lokalnej społeczności.
Jednocześnie sytuacja finansowa poszczególnych księży może być bardzo różna.
Inaczej wygląda życie finansowe:
- proboszcza dużej parafii w Rzeszowie,
- księdza w małej wiejskiej parafii,
- wikarego rozpoczynającego posługę.
Znaczenie ma liczba wiernych, liczba uroczystości, wielkość parafii oraz lokalne zwyczaje.
Ile więc naprawdę zarabia ksiądz?
Najuczciwsza odpowiedź brzmi: to zależy.
Nie ma jednej pensji księdza. Jeden duchowny może otrzymywać kilka tysięcy złotych miesięcznie, inny znacznie mniej. Proboszczowie dużych parafii mogą osiągać wyższe dochody niż księża pracujący w mniejszych wspólnotach.
Kolęda, śluby i pogrzeby rzeczywiście są elementem finansowania działalności księży, ale nie są jedynym źródłem pieniędzy.
Ostatecznie dochody duchownych zależą od tego samego czynnika, co w wielu innych branżach - miejsca pracy, skali działalności i liczby osób, którym dana osoba służy.
Komentarze (0)