Fobia to nie po prostu zwykłe „nie lubię tego”.
Osoba cierpiąca na fobię doświadcza silnego i uporczywego lęku związanego z określonym obiektem lub sytuacją. Reakcja może być nieproporcjonalna do rzeczywistego zagrożenia i prowadzić do unikania sytuacji, których człowiek się obawia.
Niektóre nazwy brzmią jednak tak niezwykle, że trudno uwierzyć, że rzeczywiście opisują określone rodzaje lęku.
Hippopotomonstrosesquipedaliophobia - strach przed długimi słowami
To prawdopodobnie jedna z najbardziej ironicznych nazw.
Hippopotomonstrosesquipedaliophobia oznacza lęk przed długimi słowami.
Trudno nie zauważyć żartu ukrytego w samej nazwie. Osoba, która obawia się długich słów, musi zmierzyć się z jednym z najdłuższych określeń dotyczących fobii.
Warto jednak zaznaczyć, że określenie to jest raczej popularną, nieformalną nazwą niż standardowym rozpoznaniem klinicznym.
Arachnofobia - pająki
To już klasyka.
Arachnofobia oznacza silny lęk przed pająkami.
U niektórych osób wystarczy zobaczyć pająka na zdjęciu, żeby pojawiło się napięcie, obrzydzenie albo chęć natychmiastowego opuszczenia pomieszczenia.
Co ciekawe, reakcja może wystąpić nawet wtedy, gdy pająk nie stanowi żadnego realnego zagrożenia.
Trypofobia - dziury i skupiska wzorów
Trypofobia jest jednym z najczęściej wymienianych przykładów nietypowego lęku.
Dotyczy nieprzyjemnych reakcji na skupiska małych otworów lub podobnych wzorów.
Niektórym osobom mogą przeszkadzać zdjęcia plastra miodu, nasion lotosu czy określonych struktur biologicznych.
Ważne zastrzeżenie: trypofobia nie jest obecnie formalnie uznawana za odrębną diagnozę w głównych klasyfikacjach zaburzeń psychicznych, choć nieprzyjemne reakcje na takie wzory są przedmiotem badań.
Coulrophobia - lęk przed klaunami
Klaun ma bawić.
Nie każdego jednak bawi.
Coulrophobia to określenie używane na silny lęk przed klaunami.
Niektórym osobom niepokój wywołuje przede wszystkim ich makijaż, nienaturalny uśmiech, duże buty czy zachowanie trudne do przewidzenia.
Popkultura również zrobiła swoje - klaun od dawna bywa przedstawiany jako postać niepokojąca, a nie tylko zabawna.
Nomofobia - kiedy telefon zaczyna przerażać
Brak telefonu w kieszeni i nagłe:
„Gdzie ja go zostawiłem?!”
To zna prawdopodobnie każdy.
Nomofobia odnosi się do lęku związanego z brakiem dostępu do telefonu komórkowego lub możliwości korzystania z niego.
Termin pochodzi od angielskiego określenia „no mobile phone phobia”.
Nie jest to jednak klasyczna, formalnie uznana fobia specyficzna w taki sam sposób jak np. arachnofobia.
Mimo to problem nadmiernego przywiązania do smartfona jest przedmiotem badań psychologicznych.
Agyrofobia - lęk przed przechodzeniem przez ulicę
Wyjście z domu i przejście przez ruchliwą ulicę może dla niektórych osób oznaczać ogromny stres.
Agyrofobia jest określeniem używanym w odniesieniu do silnego lęku przed przechodzeniem przez ulicę lub poruszaniem się po drogach.
Warto odróżnić taki lęk od zwyczajnej ostrożności.
Każdy rozsądny człowiek powinien uważać przy przechodzeniu przez ruchliwą ulicę. Problem zaczyna się wtedy, gdy lęk jest tak silny, że znacząco utrudnia normalne funkcjonowanie.
Bathmofobia - schody i strome miejsca
Schody są dla nas czymś zupełnie zwyczajnym.
Dla osoby z bathmofobią mogą jednak wywoływać silny niepokój.
Lęk może dotyczyć schodów, stromych miejsc czy możliwości upadku.
Nie należy go mylić z naturalnym strachem przed wejściem na bardzo wysoką konstrukcję. W przypadku fobii reakcja może pojawiać się również w sytuacjach, które obiektywnie nie są szczególnie niebezpieczne.
Pogonofobia - brody
Broda może być modna.
Może być krótka, długa, zadbana albo nieco bardziej „wikingowa”.
Istnieje jednak określenie pogonofobia, odnoszące się do lęku przed brodami.
Nie chodzi oczywiście o zwykłą niechęć do zarostu.
W przypadku fobii mówimy o silnej reakcji lękowej.
Geniofobia - podbródek
Skoro mamy lęk przed brodami, możemy pójść jeszcze dalej.
Geniofobia odnosi się do lęku przed podbródkami.
Tak, podbródkami.
To jeden z tych przykładów, przy których człowiek zaczyna się zastanawiać, ile jeszcze części ludzkiego ciała może mieć własną nazwę związanej z nimi fobii.
Chirofobia - ręce
Kolejna nietypowa nazwa to chirofobia, czyli określenie lęku przed rękami.
Dla większości ludzi ręce są po prostu częścią ciała.
Dla osoby doświadczającej tego rodzaju lęku ich widok lub kontakt z nimi może być źródłem silnego niepokoju.
Ablutofobia - mycie się
Codzienna kąpiel lub prysznic?
Dla większości z nas zwyczajna część dnia.
Ablutofobia oznacza silny lęk przed myciem się, kąpielą lub oczyszczaniem ciała.
Dotyczyć może zarówno dzieci, jak i dorosłych.
To przykład pokazujący, że fobia może dotyczyć czynności, które dla innych są całkowicie neutralne.
Atychifobia - strach przed porażką
Nie trzeba bać się konkretnego przedmiotu.
Można bać się również porażki.
Atychifobia oznacza silny lęk przed niepowodzeniem.
Osoba doświadczająca takiego lęku może unikać podejmowania nowych wyzwań, ponieważ sama możliwość popełnienia błędu wywołuje ogromny stres.
To szczególnie interesujący przykład, ponieważ strach przed porażką może wpływać na naukę, pracę i relacje z innymi.
Decidofobia - strach przed podejmowaniem decyzji
„Co zjeść?”
„Gdzie pojechać?”
„Którą opcję wybrać?”
Dla większości osób to zwyczajne dylematy.
Decidofobia jest określeniem odnoszącym się do silnego lęku przed podejmowaniem decyzji.
Oczywiście niezdecydowanie samo w sobie nie oznacza fobii. W codziennym języku termin ten bywa używany szeroko, podczas gdy w psychologii znaczenie objawów zależy od ich nasilenia i wpływu na życie.
Emetofobia - strach przed wymiotowaniem
To jedna z bardziej realnie utrudniających życie fobii.
Emetofobia oznacza silny lęk przed wymiotowaniem.
Osoba doświadczająca takiego lęku może unikać określonych potraw, podróży, alkoholu, zatłoczonych miejsc czy kontaktu z osobami, które są chore.
Sam lęk przed wymiotowaniem jest oczywiście czymś dość powszechnym. O fobii mówimy wtedy, gdy strach jest nadmierny i znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie.
Eisoptrofobia - strach przed lustrami
Lustro kojarzy się przede wszystkim z porannym sprawdzaniem fryzury.
Eisoptrofobia oznacza lęk związany z lustrami lub widzeniem własnego odbicia.
To kolejny przykład, w którym zwyczajny przedmiot może stać się źródłem bardzo silnego niepokoju.
Somnifobia - strach przed snem
Sen powinien być odpoczynkiem.
Somnifobia oznacza silny lęk przed zasypianiem lub snem.
Może wiązać się między innymi z obawą przed koszmarami, utratą kontroli czy innymi doświadczeniami pojawiającymi się podczas snu.
Co ciekawe, powstaje tutaj błędne koło: lęk utrudnia zasypianie, a niewyspanie może jeszcze bardziej zwiększać napięcie.
Chronofobia - strach przed upływem czasu
Czas płynie niezależnie od tego, czy tego chcemy.
Chronofobia oznacza silny lęk związany z upływem czasu.
Może wiązać się z przemijaniem, starzeniem się czy świadomością, że życie jest ograniczone.
To już zupełnie inny rodzaj lęku niż strach przed konkretnym przedmiotem.
Xantofobia - kolor żółty
Żółty kojarzy się ze słońcem, latem i radością.
A jednak istnieje określenie xantofobia, odnoszone do lęku przed kolorem żółtym.
Może dotyczyć samego koloru lub przedmiotów, które są nim pokryte.
Brzmi nieprawdopodobnie?
A jednak takie określenie funkcjonuje w literaturze dotyczącej nietypowych lęków.
Ombrofobia - deszcz
Deszcz dla jednych oznacza parasol i kalosze.
Dla innych może być źródłem silnego lęku.
Ombrofobia to określenie odnoszone do lęku przed deszczem.
Nie chodzi oczywiście o sytuację, w której ktoś nie lubi moknąć.
Fobia oznacza znacznie silniejszą reakcję, która może prowadzić do unikania sytuacji związanych z deszczem.
Czy każda „fobia” jest zaburzeniem?
Nie.
I to bardzo ważne.
W internecie można znaleźć setki nazw rzekomych fobii. Część z nich opisuje rzeczywiście znane zjawiska, część ma charakter nieformalny, a niektóre określenia są używane przede wszystkim w popularnych zestawieniach.
W medycynie i psychologii fobia specyficzna oznacza zaburzenie lękowe związane z wyraźnym lękiem przed określonym obiektem lub sytuacją. Lęk jest silny, utrzymuje się w czasie i prowadzi do unikania albo znacznego cierpienia.
Nie każda rzecz, której nie lubimy, jest więc fobią.
Niechęć do pająków nie musi oznaczać arachnofobii.
Niechęć do rozmów telefonicznych nie musi oznaczać nomofobii.
A niechęć do poniedziałków… cóż, na to medycyna jeszcze nie znalazła oficjalnej nazwy.
Skąd biorą się fobie?
Przyczyny mogą być różne.
Znaczenie mogą mieć:
- wcześniejsze traumatyczne doświadczenia,
- obserwowanie lęku u innych osób,
- predyspozycje biologiczne,
- sposób funkcjonowania układu nerwowego,
- doświadczenia z dzieciństwa.
Czasami trudno wskazać jedno konkretne wydarzenie, które doprowadziło do pojawienia się lęku.
Fobia to nie powód do żartów
Nazwy niektórych fobii mogą brzmieć zabawnie.
Sam problem już taki nie jest.
Silny lęk może prowadzić do unikania ludzi, miejsc i sytuacji, utrudniać pracę, naukę, podróżowanie czy zwykłe codzienne funkcjonowanie.
Jeżeli strach zaczyna ograniczać życie, warto porozmawiać ze specjalistą zdrowia psychicznego. Fobie można leczyć, a jedną z najlepiej poznanych metod jest terapia poznawczo-behawioralna, w której stosuje się m.in. stopniową ekspozycję na bodziec wywołujący lęk.
A Ty czego najbardziej się boisz?
Pająka? Wysokości? Ciemności? A może czegoś znacznie bardziej nietypowego?
Niektóre fobie mogą wydawać się zabawne ze względu na swoją nazwę, ale dla osoby, która ich doświadcza, są prawdziwym źródłem lęku. I właśnie to jest w nich najbardziej niezwykłe - ludzki mózg potrafi powiązać silne emocje praktycznie z czymś, czego zupełnie nie postrzegamy jako zagrożenie.
Komentarze (0)