Przekonanie o nieszczęśliwej „trzynastce” ma długą historię. W kulturze zachodniej liczba 12 od wieków symbolizowała porządek i harmonię - 12 miesięcy, 12 znaków zodiaku, 12 apostołów. Trzynastka była więc czymś „ponad normę”, zaburzeniem ładu.
Z kolei piątek w tradycji chrześcijańskiej kojarzony jest z dniem śmierci Jezusa Chrystusa. Według jednej z interpretacji podczas Ostatniej Wieczerzy przy stole zasiadało 13 osób, a trzynastym gościem miał być Judasz.
Połączenie tych dwóch symboli - pechowej liczby i „nieszczęśliwego” dnia - z czasem stworzyło datę, która do dziś wywołuje niepokój.
Templariusze i czarny mit
Jedna z popularnych teorii mówi, że zła sława piątku 13 wzięła się z wydarzeń z 13 października 1307 roku. Tego dnia, w piątek, na polecenie króla Francji Filipa IV aresztowano członków zakonu templariuszy. Wydarzenie to stało się początkiem upadku zakonu i - według niektórych - źródłem przesądu.
Historycy podkreślają jednak, że skojarzenie tej daty z pechem pojawiło się znacznie później, a współczesny mit piątku 13 ukształtował się dopiero w XIX i XX wieku.
Jakie przesądy towarzyszą temu dniu?
Lista „zakazów” związanych z piątkiem 13 jest długa. Wśród najpopularniejszych znajdują się:
- unikanie podpisywania ważnych dokumentów,
- rezygnacja z podróży, zwłaszcza lotniczych,
- ostrożność przy rozpoczynaniu nowych przedsięwzięć,
- przekonanie, że częściej dochodzi do wypadków.
Co ciekawe, lęk przed piątkiem 13 ma nawet swoją nazwę - paraskewidekatriafobia. Choć brzmi groźnie, w praktyce oznacza po prostu silny strach przed tą datą.
Czy statystyki potwierdzają pecha?
Badania prowadzone w różnych krajach nie wykazały jednoznacznie, by w piątek 13 dochodziło do większej liczby wypadków czy nieszczęść niż w inne dni. Część analiz sugeruje wręcz, że ludzie tego dnia zachowują większą ostrożność.
Psychologowie wskazują, że działa tu mechanizm samospełniającej się przepowiedni - jeśli spodziewamy się pecha, łatwiej zauważamy drobne niepowodzenia i przypisujemy je dacie.
Pech czy marketing?
Współcześnie piątek 13 stał się także elementem popkultury. Filmy, książki i media chętnie wykorzystują jego mroczny wizerunek. Dla branży rozrywkowej to gotowy scenariusz, a dla wielu osób - po prostu ciekawostka.
Dziś piątek 13 wciąż wywołuje uśmiech, czasem lekki niepokój, ale rzadko realny strach. Czy rzeczywiście jest się czego bać? Wszystko wskazuje na to, że bardziej niż daty powinniśmy obawiać się własnych wyobrażeń.
Jeśli więc dziś coś pójdzie nie tak - może to po prostu zwykły piątek. Tylko z numerem 13 w kalendarzu.
Komentarze (0)